كم است . ضمير « أثقلته » به « زورق » برمىگردد . « حمولة » : به ضم به معنى بارهاست . « 1 » و تفسير مؤلف در پاورقى جواهر به چيزى كه بار را در آن مىنهند و حمل مىكنند غلط است . « عنبر » : مومى است خوشبو در كوهستان هندوچين . « 2 » سيد نصر اللّه تقوى گفته است : زورق بر او هلال چو بر گردون * آكنده حشو دايره از عنبر تشبيه على غير طرقه الاصلية التشبيه الضمنى هو تشبيه لا يوضع فيه المشبّه و المشبّه به فى صورة من صور التشبيه المعروفة ، بل يلمح المشبّه و المشبّه به و يفهمان من المعنى و يكون المشبّه به دائما برهانا على امكان ما أسند الى المشبّه كقول المتنبّى : تشبيه با غير از شيوه‌هاى اصلى تشبيه ضمنى و آن تشبيهى است كه مشبّه و مشبّه‌به در آن به شكل تشبيه معروف قرار نمىگيرد بل به مشبّه و مشبّه‌به اشاره مىگردد و آن دو از معنى فهميده مىشود . در اين تشبيه مشبّه‌به پيوسته دليل بر امكان داشتن چيزى است كه به مشبّه اسناد داده مىشود . مانند شعر متنبّى :

--> ( 1 ) - نگاه كنيد به لسان العرب ، ج 11 ، ص 179 ؛ و منتخب اللغات ، ص 150 ( 2 ) - و بدان اگر وجه‌شبه در مشبّه‌به نسبت به مشبّه كامل‌تر و شناخته‌تر باشد ، در چنين تشبيهى غرض از تشبيه به مشبّه برمىگردد . همان‌گونه كه در مفتاح العلوم سكاكى آمده است . و بر همين قاعده حركت كرده است ابو العلاء معرّى در تفسير شعرش « ظلمناك فى تشبيه صدغيك بالمسك » ما در اين‌كه دو شقيقه تو را به مشك مانند كرديم به تو ستم روا داشتيم . و قانون تشبيه هم اين است كه مشبّه در وجه‌شبه از مشبّه‌به كاستى داشته باشد . شارحان كتاب « تلخيص المفتاح » شناخته‌تر بودن را شرط كرده‌اند ولى كامل‌تر بودن را شرط نكرده‌اند . و در كتاب مطوّل و كتاب اطول مباحث جالب توجهى وجود دارد ، به آن دو كتاب مراجعه كن .